Oświadczenie Rady Odporności z 9 lipca 2026 r.

W polskiej i międzynarodowej infosferze pojawia się coraz więcej publikacji o charakterze dezinformacyjnym i manipulacyjnym, które sięgając po temat zbrodni wołyńskiej, próbują pogłębiać podziały między Polakami i Ukraińcami. W ostatnich dniach działania w tym obszarze strona rosyjska podjęła rękami Federalnej Służby Bezpieczeństwa (FSB), spadkobierczyni NKWD i KGB, która odtajniła rzekomo nieznane wcześniej dokumenty, mające dowodzić, że w lipcu 1943 r. Ukraińcy mieliby dopuścić się zbrodni na Polakach o większej intensywności niż do tej pory sądzono. Chodzi o rzekome zamordowanie 11 księży katolickich i dwóch tysięcy mieszkańców Włodzimierza Wołyńskiego. Polscy historycy podchodzą do autentyczności zawartych w tych materiałach informacji sceptycznie, podkreślając, że przywołane w nich zdarzenie o jednorazowym charakterze nie miało miejsca. Prawdopodobnie dla zwiększenia efektu, rosyjski aparat propagandowy połączył wydarzenia, do których doszło w różnych miejscach i czasie. Nie ma to nic wspólnego z odkrywaniem nieznanych wcześniej faktów historycznych, ale jest próbą przeniesienia emocji związanych z przeszłością na współczesne relacje polsko-ukraińskie, by doprowadzić do ich zniszczenia.

Działania strony rosyjskiej wpisują się również w szerszą próbę podważenia przy pomocy materiałów FSB wiarygodności ukraińskich instytucji zajmujących się przeciwdziałaniem dezinformacji, w tym Centrum Przeciwdziałania Dezinformacji, które już 4 lipca ostrzegało przed zapowiadaną na 5 lipca rosyjską operacją informacyjną dotyczącą Wołynia. Wykorzystanie w narracji najprawdopodobniej autentycznego, ale przedstawiającego fałszywe informacje dokumentu, miało na celu dyskredytację ostrzeżeń strony ukraińskiej nt. rosyjskich działań dezinformacyjnych. Gdyby takie przekonanie utrwaliło się w odbiorze społecznym, mogłoby to doprowadzić do pogłębienia uprzedzeń i nieufności wobec instytucji zajmujących się zwalczaniem rosyjskiej dezinformacji, co nie leży w polskim interesie.

W związku z tym, przy afirmacji polskiej pamięci historycznej i emocji związanych ze zbrodnią wołyńską, a także krytycznej ocenie decyzji o nadaniu imienia „Bohaterów UPA” ukraińskiej jednostce wojskowej, Rada zwraca się z apelem o niereagowanie na wszelkie informacje na temat zbrodni wołyńskiej pochodzące ze źródeł rosyjskich i niezweryfikowanych, przynajmniej do czasu, gdy zostaną zbadane przez polskich historyków. Apelujemy również o powściągliwe reakcje na doniesienia strony ukraińskiej.

Pamiętajmy, że zbrodnia wołyńska jest od dawna tematem, po który sięga rosyjska machina propagandowa, by pogłębiać podziały między narodami polskim i ukraińskim, co – w zamyśle Kremla – doprowadzić ma do skłócenia obu państw i zaniechania współpracy między nimi. Gdyby do tego doszło, leżałoby to w interesie Rosji.

W żywotnym interesie Polski leży niedopuszczenie do realizacji takiego scenariusza, będącego zagrożeniem dla bezpieczeństwa naszego kraju. Apelujemy w związku z tym o powściąganie emocji kierowanych przeciwko społeczeństwu ukraińskiemu oraz o krytyczne i ostrożne podejście do informacji, które je wywołują. Pamiętajmy, że polsko-ukraińskie nieporozumienia pomagają wyłącznie Rosji.

Rada wzywa również odpowiednie instytucje i siły polityczne w Polsce do reakcji, w szczególności poprzez podjęcie działań informacyjnych, które z jednej strony obnażałyby i obalały rosyjskie manipulacje i ich ukryty zamiar, z drugiej zaś przekazywały społeczeństwu bezstronny i wiarygodny obraz sytuacji.

Członkowie Rady Odporności:
Tomasz Chłoń, MSZ, Przewodniczący Rady
Katarzyna Szaran, Zastępczyni Przewodniczącego Rady
Anna Chipczyńska, Żydowskie Stowarzyszenie Czulent
Paweł Czajkowski, Agora S.A.
Karolina Czwarno-Kos, Konfederacja Lewiatan
Witold Drożdż, Konfederacja Lewiatan
Andrzej Dulka, Polska Izba Informatyki i Telekomunikacji
Wojciech Dzięgiel, Fundacja im. Kazimierza Pułaskiego
Agnieszka Jankowska, Krajowa Izba Gospodarcza Elektroniki i Telekomunikacji
Marcel Kiełtyka, Stowarzyszenie Demagog
Maciej Kossowski, Związek Pracodawców Wydawców Cyfrowych
Paweł Kotla, Fundacja Temida Arts & Business
Krzysztof Malesa, Konfederacja Lewiatan
Michał Marek, Fundacja Centrum Badań nad Współczesnym Środowiskiem Bezpieczeństwa
Arkadiusz Modrzejewski, Uniwersytet Gdański
Justyna Olędzka, Uniwersytet w Białymstoku
Agnieszka Ostrowska, Fundacja Centrum Stosunków Międzynarodowych
Paweł Prus, Instytut Zamenhofa
Grzegorz Rzeczkowski, Sieć Badawcza Łukasiewicz - PORT Polski Ośrodek Rozwoju Technologii, Uniwersytet Civitas
Anna Rzepa, Polska Akademia Nauk Oddział w Gdańsku
Kamila Sierzputowska, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego
Maksym Sijer, Fundacja INFO OPS Polska
Martyna Wilk, Uniwersytet Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej
Małgorzata Zakrzewska, Konfederacja Lewiatan
Mariusz Żabiński, Instytut Technologii Społeczno-Politycznych „Kybernetes”