Klasyfikacja obrażeń oraz zasady udzielania pierwszej pomocy

Stany zagrożenia zdrowia lub życia
Do najczęstszych stanów zagrożenia zdrowia lub życia zaliczamy zadławienia, zranienia, krwotoki, złamania, zwichnięcia, urazy termiczne, zatrucia chemiczne oraz porażenia prądem elektrycznym. Każda z tych sytuacji wymaga szybkiej i właściwej reakcji, ponieważ może bezpośrednio zagrażać życiu poszkodowanego.

Zadławienia
Zadławienie występuje, gdy ciało obce dostanie się do dróg oddechowych, utrudniając lub uniemożliwiając oddychanie. Charakterystycznymi objawami są odruch chwytania się za gardło, zaczerwienienie lub zasinienie twarzy oraz gwałtowne, nieskuteczne próby zaczerpnięcia powietrza. Jeżeli poszkodowany jest w stanie oddychać, mówić lub kaszleć, nie należy ingerować, ponieważ kaszel jest naturalnym mechanizmem obronnym organizmu. W przypadku dorosłych należy stanąć za poszkodowanym, objąć go obiema rękami poniżej łuków żebrowych i wykonać kilka energicznych uciśnięć w kierunku przepony. U kobiet w ciąży oraz osób otyłych zaleca się pochylenie poszkodowanego do przodu i wykonanie uderzeń w okolicę międzyłopatkową. U dzieci należy pochylić tułów ku dołowi i, w zależności od wieku, ułożyć dziecko na przedramieniu lub kolanie, a następnie wykonać kilka uderzeń między łopatkami.

Zranienia
Zranienia to uszkodzenia tkanek, które mogą mieć różny charakter. Wyróżniamy rany cięte, rąbane, kłute oraz szarpane, w zależności od mechanizmu ich powstania. Postępowanie przy zranieniu powinno rozpocząć się od natychmiastowego zatrzymania krwawienia. Następnie należy usunąć widoczne ciała obce, o ile ich usunięcie nie sprawia trudności. Okolicę rany należy zdezynfekować, pamiętając, aby nie przemywać głębokich ran środkami antyseptycznymi, lecz jedynie zabezpieczyć je jałowym opatrunkiem. W przypadku silnego zabrudzenia rany można użyć wody utlenionej. Ranę należy przykryć gazą i zabezpieczyć bandażem. Osoby z poważnymi obrażeniami powinny jak najszybciej trafić do szpitala. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko tężca w przypadku ran zabrudzonych ziemią.

Krwotoki
Krwotok to szybki i intensywny wypływ krwi z uszkodzonego naczynia krwionośnego. Może mieć charakter zewnętrzny lub wewnętrzny, a także tętniczy, żylny lub mieszany. Pierwsza pomoc polega na jak najszybszym zatamowaniu krwawienia poprzez ucisk rany lub zastosowanie opatrunku uciskowego. Tętnice uciska się powyżej miejsca zranienia (z wyjątkiem niektórych przypadków, jak tętnica szyjna). Nasiąkniętego krwią opatrunku nie należy zdejmować – należy nałożyć kolejny na wierzch. W przypadku krwawienia z nosa poszkodowany powinien usiąść, pochylić głowę do przodu i uciskać skrzydełka nosa przez co najmniej 10 minut. W przypadku podejrzenia krwotoku wewnętrznego konieczne jest jak najszybsze wezwanie pomocy medycznej.

Urazy kręgosłupa
Urazy kręgosłupa najczęściej są wynikiem wypadków komunikacyjnych, upadków z wysokości lub skoków do wody. Objawiają się bólem, ograniczeniem ruchomości oraz zaburzeniami czucia lub niedowładami kończyn. Podstawową zasadą jest unieruchomienie kręgosłupa. Poszkodowanego należy ułożyć na twardym podłożu i zabezpieczyć głowę oraz szyję przed ruchem. Transport powinien odbywać się bardzo ostrożnie, najlepiej z udziałem kilku osób.

Złamania
Złamania dzielimy na zamknięte i otwarte. Objawiają się bólem, obrzękiem, zniekształceniem kończyny oraz ograniczeniem ruchu. Pierwsza pomoc polega na unieruchomieniu uszkodzonej kończyny, najlepiej obejmując dwa sąsiadujące stawy. W przypadku złamań otwartych należy zabezpieczyć ranę jałowym opatrunkiem i nie podejmować prób nastawiania kości. Kończynę górną można unieruchomić, przybandażować ją do tułowia lub stosując chustę trójkątną. W przypadku kończyny dolnej można użyć prowizorycznych szyn lub przybandażować ją do zdrowej nogi.

Zwichnięcia
Zwichnięcie polega na przemieszczeniu kości w obrębie stawu i często wiąże się z uszkodzeniem więzadeł. Objawia się silnym bólem, zniekształceniem stawu oraz ograniczeniem ruchu. Pierwsza pomoc polega na unieruchomieniu stawu, zastosowaniu zimnego okładu oraz zapewnieniu transportu do lekarza.

Urazy termiczne
Urazy termiczne obejmują oparzenia oraz odmrożenia. W przypadku oparzeń należy natychmiast przerwać kontakt z czynnikiem parzącym i chłodzić oparzone miejsce zimną wodą przez kilkanaście minut. Następnie należy zabezpieczyć ranę jałowym opatrunkiem. Odmrożenia wymagają stopniowego ogrzewania poszkodowanego miejsca oraz zabezpieczenia go opatrunkiem. W cięższych przypadkach konieczna jest pomoc lekarska.

Porażenie prądem elektrycznym
Porażenie prądem może powodować zarówno oparzenia, jak i zaburzenia pracy serca. W pierwszej kolejności należy odłączyć źródło prądu lub odciągnąć poszkodowanego przy użyciu materiałów izolujących. W zależności od stanu poszkodowanego należy podjąć odpowiednie działania, takie jak resuscytacja krążeniowo-oddechowa lub leczenie obrażeń.

Zatrucia chemiczne
Zatrucia mogą nastąpić drogą oddechową, pokarmową lub przez skórę. W przypadku zatrucia drogą oddechową należy wyprowadzić poszkodowanego na świeże powietrze i zapewnić mu spokój. Przy zatruciu pokarmowym można podjąć próbę usunięcia trucizny z organizmu, np. poprzez wywołanie wymiotów (jeśli jest to bezpieczne). W przypadku kontaktu substancji ze skórą należy ją dokładnie spłukać wodą. W każdym przypadku zatrucia należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem i przekazać informacje o substancji.

Numery alarmowe
112 – numer alarmowy ogólny
999 – pogotowie ratunkowe
998 – straż pożarna
997 – policja

Pamiętaj! Twoje bezpieczeństwo jest najważniejsze. Udzielając pomocy, zadbaj również o własne bezpieczeństwo.